Patofizjologia

Patofizjologia tonięcia

Podstawowe mechanizmy patologiczne związane z tonięciem to niedotlenienie, hipotermia i aspiracja wody.

Trzy mechanizmy

Co odgrywa kluczową rolę

Niedotlenienie

Brak tlenu prowadzi do poważnych uszkodzeń narządów, zwłaszcza mózgu i serca. Już po kilku minutach hipoksja może spowodować nieodwracalne zmiany neurologiczne, a dłuższe niedotlenienie prowadzi do zatrzymania krążenia.

Hipotermia

Woda przewodzi ciepło 25 razy szybciej niż powietrze, więc organizm wychładza się błyskawicznie. Spadek temperatury ciała poniżej 30°C może powodować utratę przytomności, bradykardię, a w skrajnych przypadkach zatrzymanie krążenia.

Aspiracja wody

Woda w płucach uszkadza ich delikatne struktury, powodując obrzęk i zapadanie się pęcherzyków. Prowadzi to do ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), utrudnia wymianę gazową i pogłębia niedotlenienie.

Czy aspiracja zawsze występuje? Dawniej uważano, że po bezdechu dochodzi do skurczu krtani, który zapobiega przedostawaniu się wody do płuc. Obecnie brak dowodów na ten mechanizm, a badania sugerują, że aspiracja w różnym stopniu występuje zawsze.

Słodka czy słona woda? Obecnie uważa się, że rodzaj wody i jej ilość nie mają istotnego wpływu na kliniczne następstwa utonięć u ludzi.

Przebieg

Co dzieje się w organizmie podczas tonięcia

Tonięcie to złożony proces z kilkoma krytycznymi etapami. Ich skutki mogą być nieodwracalne, jeśli pomoc nie zostanie udzielona na czas.

Pierwsza minuta
Wstrzymanie oddechu
Tonący próbuje wstrzymać oddech, żeby nie wdychać wody. Zwykle potrafi to zrobić najwyżej przez minutę. Potem traci kontrolę nad oddechem, a woda dostaje się do dróg oddechowych.
Aspiracja
Woda w płucach
Woda niszczy warstwę surfaktantu, która chroni pęcherzyki płucne. Pęcherzyki zapadają się, a wymiana gazowa staje się niemożliwa. Organizm przechodzi w stan głębokiego niedotlenienia.
Hipoksja
Niedotlenienie mózgu i serca
Hipoksja prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego, bradykardii i w końcu do zatrzymania krążenia. Serce przestaje dostarczać tlen do tkanek.
Po około 4 minutach
Uszkodzenie mózgu
Jeśli tonący nie otrzyma pomocy w ciągu 4 minut, zmiany w mózgu mogą stać się nieodwracalne: utrata funkcji poznawczych, paraliż, a nawet śmierć mózgu.